Күздің басында кейбір сарапшылар доллар бағамы 400 теңгеден төмен түсуі мүмкін екенін айта бастады. Бұл ретте 19 қазандағы ресми бағам бір доллар үшін 452,12 теңгені құрайды. 400 теңге деңгейіне жету үшін доллар тағы 11%-дан астам арзандауы керек, деп хабарлайды Muztaumedia.kz .
Доллар бағамының күрт төмендеуіне қандай факторлар ықпал етуі мүмкін және бұған не кедергі келтіреді?
Qazaq Expert Club сарапшысы, қаржыгер Венера Жаналина өзінің EconomIQ Telegram-арнасында жазғандай, теңгенің нығаюы туралы болжамның экономикалық негіздері бар.
«Мұндай сценарийді жоққа шығармайтындардың бірі – Тимур Турлов. Бұл мүмкін емес жағдай деп айтуға болмайды. Ендеше теңгенің осы деңгейде тұрақтануына қандай іргелі жағдайлар мүмкіндік беретінін қарастырайық.
Доллар бағамы 400 теңгеден төмен түсіп, сол деңгейде тұрақтауы үшін бірден бірнеше фактордың қатар келуі қажет: әлемдік нарықта АҚШ валютасының одан әрі әлсіреуі, Қазақстанда жоғары нақты пайыздық мөлшерлемелердің сақталуы, шетелдік инвесторлардың теңгемен номинацияланған мемлекеттік облигацияларға қаражат салуды жалғастыруы, мұнай бағасының жоғары болуы және ішкі нарықта валюта ұсынысының тұрақтылығы», – деп атап өтеді Жаналина.
Сарапшының пікірінше, қазір осы факторлардың бір бөлігі теңгеге шынымен қолдау көрсетіп отыр. Ұлттық банктің базалық мөлшерлемесі 16,25%-ды құрайды, ал Brent маркалы мұнай барреліне $100-дан жоғары бағамен саудаланып жатыр. Жоғары мөлшерлемелер Қазақстанның мемлекеттік бағалы қағаздарының тартымдылығын арттырады, ал қымбат мұнай экспорттан түсетін кірістерге оң әсер етеді.
Қаржыгердің пікірінше, J.P. Morgan компаниясының Қазақстанның мемлекеттік бағалы қағаздарына GBI-EM индексіне ықтимал енгізу үшін Index Watch-Positive мәртебесін беруі де қосымша оң белгі болды. Егер болашақта бұл шетелдік инвесторлар ауқымының кеңеюіне әкелсе, капитал ағыны теңгені қолдайтын тұрақты факторға айналуы мүмкін.
«Алайда қазіргі сыртқы жағдай теңгенің айтарлықтай нығаюына соншалықты қолайлы емес, – деп жалғастырады сарапшы. – АҚШ доллары әлі де күшті. Соңғы күндері DXY индексі 102 пункт шамасында, соңғы бір жарым жылдағы ең жоғары деңгейлерге жақын болды. АҚШ-тағы инфляция аясында нарық Федералдық резерв жүйесінің ақша-кредит саясатын одан әрі қатаңдату мүмкіндігін талқылап жатыр. Егер АҚШ-та пайыздық мөлшерлемелер жоғары деңгейде сақталса, долларлық активтердің кірістілігі дамушы нарықтардағы құралдардың кірістілігімен бәсекелесіп, теңгелік құралдарға капитал ағынын шектейді».
Тағы бір шектеуші фактор бар. Қаржыгердің түсіндіруінше, теңге неғұрлым нығайған сайын жаңа шетелдік инвестор үшін нарыққа кіру сәті соғұрлым тартымсыз болуы мүмкін.
Теңге өте күшті кезде Қазақстан облигацияларын сатып алған инвестор ұлттық валюта кейін әлсіресе, жоғары пайыздық кірістің бір бөлігін жоғалту қаупіне тап болады. Сондықтан теңгенің айтарлықтай нығаюының өзі уақыт өте келе жаңа капитал ағынын бәсеңдетуі мүмкін.
Сарапшының бағалауынша, бүгінде доллар бағамының 400 теңгеден төмен түсуін ықтимал, бірақ негізгі сценарий емес деп қарастырған жөн. Ол үшін жоғары базалық мөлшерлеме немесе қымбат мұнайдың өзі жеткіліксіз. Сонымен қатар әлемдік нарықта доллардың әлсіреуі және Қазақстанға тұрақты капитал ағыны қажет.
«Қазіргі кезеңде валюта бағамының жоғары құбылмалылығы сақталып, жаңа тепе-теңдік деңгейін іздеу ықтималдығы басым деп ойлаймын. Күшті ішкі факторлар әзірге теңгеге қолдау көрсетіп отыр, алайда сыртқы жағдай, ең алдымен, АҚШ Федералдық резерв жүйесінің саясаты мен доллардың күшті болуы теңгенің одан әрі нығаю мүмкіндігін шектейді», – деп түйіндейді Венера Жаналина.