1943 жылғы 20 желтоқсан. Америкалық B-17 бомбалаушы ұшағы Германияның Бремен қаласына жасалған әуе шабуылынан кейін әрең дегенде әуеде қалқып, жалғыз өзі кері қайтып бара жатты. Ұшақтың жағдайы өте мүшкіл еді, деп хабарлайды Muztaumedia.kz.
Осы кезде неміс истребителі оған тура жақындап ұшты.
Неміс ұшқышына Люфтваффенің ең жоғары марапаттарының бірі — Рыцарь крестін алу үшін тағы бір әуе жеңісі ғана жетіспейтін. Ал оның алдындағы америкалық бомбалаушы мүлдем қорғансыз еді.
Бірақ ол атпады.
Бомбалаушы ұшақтың атауы — «Ye Olde Pub» болатын. Оның ұшқышы Батыс Вирджиния штатынан шыққан, небәрі 21 жастағы екінші лейтенант Чарли Браун еді. Бұл оның алғашқы жауынгерлік тапсырмасы болатын.
Бәрі әу бастан-ақ ойдағыдай болмады. Нысанаға жетпей жатып, неміс зениттік зеңбіректерінің оғы ұшақты қатты зақымдады. Қозғалтқыштары істен шыға бастады. Ұшақ негізгі топтан бөлініп қалды. Ал жалғыз қалған бомбалаушыға неміс истребительдері жан-жақтан шабуыл жасады.
Шабуылдардан кейін B-17 ұшағының сау-тамтығы қалмады. Тұмсық бөлігі қирады, құйрығының бір бөлігі жұлынып түсті. Көптеген пулеметтер істен шықты. Құйрықтағы атыс мұнарасының атқышы қаза тапты. Экипаждың бірнеше мүшесі жараланды. Браунның өзі де жарақат алып, ұшақ жерге қарай құлдилап бара жатқанда есінен танып қалды.
Ол есін жиғанда, ұшақ тік құлдилап бара жатты. Соңғы сәтте ғана басқаруды қолға алып, машинаны құлап кетуден сақтап қалды.
Енді олар Германия аспанында төмен әрі баяу ұшып, аман қалған қозғалтқыштардың күшімен елдеріне жетуге тырысып бара жатты.
Олар неміс әскери әуеайлағының үстінен ұшып өтті. Дәл сол кезде жерде Франц Штиглер есімді неміс ұшқышы өз истребителіне жанармай құйып жатқан еді. Ол 22 әуе жеңісіне қол жеткізген тәжірибелі ұшқыш болатын. Тағы бір жеңіске жетсе, Рыцарь крестін алуға үміткер болар еді.
Ол америкалық бомбалаушыны атып түсіру үшін әуеге көтерілді.
Бомбалаушының артына жақындағанда, Штиглер оның әлі де ұшып келе жатқанына сене алмады. Фюзеляжындағы тесіктердің көптігі соншалық, ұшақтың арғы бетін көруге болатын. Ішіндегі экипаж мүшелері жаралы, қансырап жатқан еді. Құйрықтағы атыс мұнарасының атқышы пулеметіне сүйенген күйі жансыз салбырап тұрды.
Сол сәтте Штиглер өзінің бұрынғы командирінің айтқан сөздерін есіне алды. Командирі оған «Егер парашютпен секірген жауынгерді ататын болсаң, сені өз қолыммен атып тастаймын», — деген еді.
Штиглер үшін мына жағдайдың да айырмашылығы жоқ болатын. Өйткені бұл экипаждың өздерін қорғауға ешқандай мүмкіндігі қалмаған еді.
Сондықтан ол оқ атудың орнына америкалық бомбалаушымен қатарласа ұшты. Браунға Германия аумағына қонуға немесе бейтарап Швецияға қарай бағыт алуға белгі беруге тырысты.
Бірақ Браун мен оның экипажы неміс ұшқышының не істеп жүргенін түсінбеді. Олар тек үрейлене қарап, не боларын күтіп отырды.
Содан кейін Штиглер одан да қауіпті қадамға барды. Ол бомбалаушының қанатының дәл тұсымен қатар ұшып, Германия жағалауын кесіп өткенше бірге жүрді. Мұндағы мақсаты — төмендегі неміс зенитшілеріне америкалық ұшақтың жанында неміс истребителі ұшып келе жатқанын көрсету еді. Осылайша зенитшілердің бомбалаушыға оқ атуына жол бермеді.
Теңіз үстіне шыққан соң Штиглер америкалық ұшқышқа әскери сәлем берді де, истребителін бұрып, көзден ғайып болды.
Егер оның бұл әрекетін біреу біліп қойса, оны өлім жазасына кесуі мүмкін еді.
B-17 Солтүстік теңізді кесіп өтіп, Англияға жетті. Ұшақ апатты жағдайда қонуға мәжбүр болды.
Браун командирлеріне өздерін атып түсірмей, аман жіберген неміс ұшқышы туралы баяндады. Алайда оған бұл оқиға туралы ешкімге тіс жармау тапсырылды. Оқиға құпия сақталды.
Екі ұшқыш та соғыстан аман қалды. Бірақ екеуі де сол күнгі оқиғаны ешқашан ұмытқан емес.
Арада ондаған жыл өткен соң Чарли Браун өз өмірін сақтап қалған неміс ұшқышын іздей бастады. 1990 жылы ол бұрынғы әскери ұшқыштарға арналған ақпараттық бюллетеньге хабарландыру жариялады.
Көп ұзамай Канададан хат келді. Соғыстан кейін Франц Штиглер сол елге қоныс аударған екен.
Екеуі кездескен кезде Штиглер сол күнгі оқиғаның Браун ғана білуі мүмкін болған көптеген егжей-тегжейін айтып берді. Оның сол оқиғаның тікелей қатысушысы екеніне ешқандай күмән қалмады.
Сөйтіп, бір кездері бір-біріне қарсы соғысқан екі ұшқыш жақын досқа айналды. Олар бірге саяхаттады, түрлі кездесулер мен іс-шараларда бірге сөз сөйледі. Уақыт өте келе бір-бірін туған бауырындай көрді.
Чарли Браун мен Франц Штиглер 2008 жылы, аралары бірнеше ай ғана болып, өмірден өтті.
Бірі — америкалық, екіншісі — неміс. Бірі — жау ұшағының ұшқышы, екіншісі — оны атып түсіруге тиіс болған қарсыласы еді.
Бірақ сол бір сәтте адамгершілік соғыстан да, бұйрықтан да, марапаттан да биік тұрды.
Бұл жағдай соғыс адамдарды жауға айналдыруы мүмкін, бірақ адамдық қасиетті жоғалту — әркімнің өз таңдауы екендігін көрсетеді..