Президент Қасым-Жомарт Тоқаев 28 тамызда Құрылтайдың бірінші сессиясының ашылуында сөйлеген сөзінде Қазақстанда инфрақұрылымды ауқымды жаңғырту жүріп жатқанын мәлімдеді. Әңгіме халықтың тіршілігін қамтамасыз етуге де, ел экономикасының одан әрі дамуына да қажетті коммуналдық желілер, көлік, энергетика және су инфрақұрылымы туралы болып отыр.
«Қазақстан біртіндеп үлкен құрылыс алаңына айналып келеді. Бірақ ауқымды құрылыс қомақты инвестицияны, соның ішінде мемлекеттік инвестицияны қажет етеді», – деп атап өтті Президент.
Ауқымды құрылыс қалалар мен өңірлерге қандай өзгеріс әкелуі мүмкін және мемлекеттік инвестициялар халықтың өмір сапасына нақты әсер етуі үшін не істеу керек? Бұл туралы Qazaq Expert Club-тың құрылыс саласындағы сарапшысы Диляра Сейітнұрова өз пікірін білдірді:
— Президенттің Қазақстан үлкен құрылыс алаңына айналып келеді деген сөзін мен оң белгі ретінде қабылдаймын. Әсіресе әңгіме тек жаңа нысандар туралы емес, базалық инфрақұрылым – сумен және жылумен жабдықтау, энергетика, көлік туралы болып отырғаны маңызды. Бұл – тұрғын үй құрылысының да, әлеуметтік инфрақұрылымның да толыққанды дамуы мүмкін болмайтын іргетас. Түптеп келгенде, дәл осы жүйелердің жағдайы адамдардың күнделікті өмір сапасын айқындайды, — дейді ол.
Мектептер, балабақшалар, емханалар және басқа да әлеуметтік нысандардың маңызы да кем емес. Ұзақ уақыт бойы жаңа тұрғын үйлер олардың айналасына қажетті инфрақұрылымнан жылдамырақ салынды. Соның салдарынан жаңа аудандардың тұрғындары балаларын басқа аудандардағы мектептерге апаруға және медициналық көмек алу үшін қаланың өзге бөліктеріне баруға мәжбүр. Ауқымды құрылыс бағдарламасы бұл алшақтықты біртіндеп жоюға мүмкіндік береді: мектептер мен балабақшаларды тұрғын үйлермен қатар салып, емханалар мен амбулаторияларды жаңа тұрғын алаптарына жақын орналастыру қажет.
Алматы үшін сейсмикалық күшейту, сондай-ақ апатты жағдайдағы мектептер мен балабақшаларды ауыстыру жеке басымдық болып қалуы тиіс – бұл жерде қауіпсіздік мәселесі жайлылықтан маңыздырақ. Адамдар дәл осындай мемлекеттік инвестициялардың әсерін күнделікті өмірінде тікелей сезінеді.
Алматы және басқа қалалар үшін бұл – бұрыннан қалыптасқан аумақтарды реновациялауға да үлкен мүмкіндік. Құрылыстың тек жаңа алаңдарда ғана емес, қалалардың ішінде де жүргізілгені маңызды. Бұл инженерлік желілерді жаңартуды, апатты тұрғын үйлердің тұрғындарын көшіруді және қалыптасқан аудандарды кешенді дамытуды қамтуы тиіс. Мұндай тәсіл мемлекеттік инвестициялардың жеке инвестицияларға серпін беруіне мүмкіндік береді: инфрақұрылымды іс жүзінде нөлден салуға тура келетін жаңа шеткі аудандарды қалыптастырудың орнына, көлік және әлеуметтік жүйесі бұрыннан бар, қоныстанған аумақтарды жаңғыртуға болады.
Алайда мұнда тәуекел де бар: құрылыстың ауқымы мен жоғары қарқыны әрдайым сапаға қосымша қысым түсіреді. Сондықтан нысандар неғұрлым көп салынған сайын жобалауға, құрылыс қадағалауына және сапаны бақылауға қойылатын талаптар да соғұрлым жоғары болуы тиіс. Әйтпесе бүгінгі жоғары қарқын бірнеше жылдан кейін нысандардың мерзімінен бұрын тозуына және жаңа шығындардың қажеттілігіне әкелуі мүмкін.
— Егер осы тепе-теңдікті сақтай алсақ, ауқымды құрылыс құрылыс көлемінің жай ғана өсуінен әлдеқайда үлкен нәтиже бере алады. Бұл – инфрақұрылымды бір мезгілде жаңғыртуға, әлеуметтік нысандар тапшылығын азайтуға, қалалардың қауіпсіздігін арттыруға, ескі аудандарды реновациялауға және өңірлердің одан әрі дамуына жағдай жасауға мүмкіндік, – деп есептейді Диляра Сейітнұрова.