2020 жылдан бері Қырғызстанда президент Садыр Жапаров әкімшілігінің шақыруымен жұмыс істегенін айтатын ресейлік саяси технолог Виктор Васильевтің пікірінше, биыл күзде Ұлттық қауіпсіздік мемлекеттік комитетінің бұрынғы төрағасы Қамшыбек Ташиев пен оның айналасы президентті биліктен кетіру үшін мемлекеттік төңкеріс жасауға әрекет етуі мүмкін. Muztaumedia.kz белгілі қоғам белсендісі Өмір Шыныбекұлының саяси шолуын оқырман назарына ұсынады.
«Қазан айында мемлекеттік төңкеріс жасауға талпыныс болады. Бұл әрекетке ең алдымен Қамшыбек Ташиевке жақын күштер дайындалып жатыр», — деді Васильев 27 шілдеде журналист Лейла Саралаеваның YouTube-тегі «Новые лица» арнасына берген сұхбатында.
Саяси технологтың айтуынша, Қырғызстанда төңкеріс болуы мүмкін деген болжамды көптеген адам айтып жүр. Ол мұны Ташиевтің Жапаровқа деген «өшпенділігімен» байланыстырады. Васильевтің пікірінше, Ташиев Жапаровты өзіне опасыздық жасаған әрі жақсылығын білмеген «інісі» ретінде қабылдайды.
Васильевтің сөзінше, Ташиев пен Жапаров арасындағы қайшылық президент сайлауынан кейін көп ұзамай-ақ байқала бастаған.
«2021 жылғы парламенттік сайлау кезінде-ақ олардың арасында қақтығыс болатыны маған анық көрінді. Себебі Қамшыбек Ташиевтің айналасындағы адамдар Садыр Жапаров туралы теріс пікір айтпағанымен, оған жоғарыдан қарайтын. «Өз білгенін істеп жүр, сондай адам ғой» дегендей көзқарас болды», — дейді ол.
Оның айтуынша, олардың жеке қарым-қатынасы «аға мен іні» үлгісінде қалыптасқан.
«Ағасы: «Мен сені түрмеден шығарып, елдің көшбасшысы еттім. Бірақ менің аға екенімді ұмытпа», — деген ұстанымда болды. Кейін, кем дегенде қылмыс әлемінің беделді өкілі Камчы Көлбаев өлтіріліп, бас прокурор қызметінен кеткеннен кейін биліктің нақты тетіктері Қамшыбек Ташиевтің қолына өтті. Енді оған сол билікті заңды түрде бекіту ғана қалған еді», — дейді Васильев.
Президент Садыр Жапаров өзінің ұзақ жылғы серігі әрі досы Қамшыбек Ташиевті 2026 жылғы 10 ақпанда барлық қызметінен босатты. Бұған дейін Ташиевпен байланысты саясаткерлер мен қоғам белсенділері президентке кезектен тыс президент сайлауын өткізу туралы хат жолдаған болатын.
Кейін Жапаров бұл шешімін «досын жанжалдан, ал елді жікке бөлінуден сақтау» ниетімен түсіндірді. Алайда сәуір айында Ташиевке билікті күшпен басып алуға әрекеттенді деген айыппен қылмыстық іс қозғалғаны белгілі болды. Сонымен қатар құқық қорғау органдары оның ықпалды серіктерін ұстай бастады.
Сот Ташиевті билікті күшпен басып алуға дайындалды деп танып, төрт жылға бас бостандығынан айыру және мүлкін тәркілеу жазасын тағайындады. Дегенмен жаза түрмеде өтеудің орнына үш жылдық пробациялық бақылаумен алмастырылды.
«Ол кек сақтап жүр, — дейді Васильев. — Қазір ол қатты ренжулі. Сондықтан барын салып әрекет етеді. Ол өзін алдап кетті, сатып кетті деп есептейді. Өзінің көзқарасы бойынша бұған негіз де бар. Өйткені дәл өзі Садыр Жапаровты түрмеден шығарды, онымен белгілі бір уағдаластықтары болды, билікке алып келді. Сондықтан Жапаров маған бәрін қарыз деп санайды. Бірақ ақырында оның сүйікті қызметінен, болашағынан, командасынан айырды. Енді ол принципке барады. Қазір оған билікті иелену маңызды емес, ең бастысы — бұрынғы досының билікте қалуына жол бермеу. Мұнда енді өшпенділік басым».
Васильев Ташиевтің басқару тәсілдерін «фашистік сипаттағы әдістерге бейім» деп бағалайды.
«Егер ол, Құдай сақтасын, қайтадан билікке келсе, менің саяси технолог ретіндегі пікірімше, Орталық Азияда классикалық фашистік хунта қалыптасады», — деді ол.
Виктор Васильев бұған дейін де Ресейдің тәуелсіз бұқаралық ақпарат құралдарының бірнеше зерттеуінің нысаны болған.
«Досье» зерттеу орталығының мәліметінше, 2018 жылға дейін оның тегі Луковенко болған. Ол Мәскеу мемлекеттік университетінде оқып, «Русский вердикт» атты ұлтшыл ұйымның белсендісі болған.
2011 жылы «Русский марш» күні 58 жастағы Шри-Ланка тумасын өлтіргені үшін қатаң режимдегі колонияға сегіз жылға сотталған. Алайда бес жылдан кейін шартты түрде мерзімінен бұрын босап шыққан.
Васильев сондай-ақ Евгений Пригожиннің құрылымдарына және «православ олигархы» аталған Константин Малофеевке жұмыс істегенімен белгілі. Ол Батыс және Орталық Африканың франкофон елдерінде қызмет атқарған.
Ресейдің оппозициялық БАҚ-тары мен Батыс медиасы оны Ресей Қарулы күштері Бас штабының Бас барлау басқармасымен (ГРУ) байланысы бар және Африкадағы ресейлік насихат желісінің үйлестірушісі деп атаған.
Өзі бұл айыптауларды жоққа шығарады. Дегенмен сұхбат барысында Африкада саяси технолог ретінде Ресей Қорғаныс министрлігінің тапсырыстарын орындағанын мойындады.
Kloop